غسل استحاضه

تعریف استحاضه: استحاضه، استمرار خونریزی در بعد از مدت زمان معمول عادت فرد است؛ (ابن منظور،1414ق. ج7، ص143)،

به بیانی دیگر به طور معمول، هر خونی که غیر از خونریزی های متداول حیض و نفاس و بیماری باشد، استحاضه نامیده می شود.(يزدى، 1419ق. ج1، ص589)

این یک حکم کلی و بدون تعیین زمان و سن است، یعنی همان طور که در دوران حیض می توان دچار استحاضه شد، پیش از بلوغ و بعد از یائسگی نیز امکان دیدن خون استحاضه وجود دارد. در حقیقت قبل از بلوغ و بعد از یائسگی، تنها خونی که امکان دارد زن ببیند، خون استحاضه است، و او دیگر پس از یائسگی خونی تحت عنوان حیض یا نفاس، نخواهد دید.

تشخیص استحاضه: برای تشخیص نوع استحاضه، زن باید مقدارى پنبه یا مانند آن را داخل فرج نموده، کمى صبر کند تا وضعیت خود را دریابد.
اگر خون در دستمال یا پنبه ‌ای که زن داخل فرج خود نموده، نفوذ نکند(حضرت آیت الله بهجت) و تنها روی آن را آلوده کند، از طرف دیگر ظاهر نشود؛‌ استحاضه قلیله است.(حضرات آیات خمینی ره، سیستانی، وحید خراسانی، بهجت، فاضل لنکرانی، خویی‌)
اگر خون در پنبه فرو رود، ولی از پنبه به دستمالی که معمولاً زن ها برای جلوگیری از خون می ‌بندند نرسد،(حضرات آیات خمینی ره، فاضل لنکرانی، بهجت) اگرچه در یک گوشه آن باشد،(حضرات آیات خویی، سیستانی، وحید خراسانی) استحاضه متوسطه است.
اگر خون پنبه را فراگرفته،(حضرات آیات خویی، سیستانی، وحید خراسانی)، از پنبه گذشته(حضرات آیات بهجت، فاضل لنکرانی) و به دستمال برسد(حضرات آیات خمینی ره، خویی، سیستانی، وحید خراسانی، فاضل لنکرانی، بهجت) استحاضه‌ کثیره است.

مستحاضه: زن را در موقع ديدن خون استحاضه، مستحاضه می گويند.

وظایف مستحاضه
وظیفه هر مستحاضه ‌ای آنست که پس از رسیدنِ وقت نماز و پیش از انجام آن، همان طور که گفته شد، وضعیت خود را بررسی کند تا بفهمد که استحاضه وى از کدام قسم است. نباید فراموش کرد که وارسی پیش از وقت، کفایت نمى کند؛ مگر آنکه یقین داشته باشد حالش فرقى نکرده است.(حضرات آیات خمینی ره، خامنه ای دام عزه، سیستانی، خویی)

نکته
اگر کسی امکان آزمایش و بررسی خود را نداشته باشد، چند حالت برای او وجود دارد:

حالت سابقه ای از اقسام استحاضه را دارد: در این وضعیت، فرد به همان وظیفه سابق خود عمل می کند.(حضرات آیات خمینی ره، خامنه ای دام عزه، سیستانی، وحید خراسانی،‌ بهجت)

حالت سابقش، به هر دلیلی، روشن نیست: در این حالت نظرات مراجع با یکدیگر متفاوت است. برخی از مراجع معتقدند احتیاط آن است که هم وظیفه استحاضه‌ کثیره را انجام دهد و هم قلیله را.(حضرات آیات خامنه ای دام عزه، مکارم شیرازی)، بعضی دیگر گفته ‌اند که باید به آنچه مسلماً وظيفه‌ اوست عمل كند، مثلاً اگر نمى ‏داند استحاضه‌ او قليله است يا متوسطه، بايد كارهاى استحاضه‌ قليله را انجام دهد، و اگر نمى‏ داند متوسطه است يا كثيره، بايد كارهاى استحاضه‌ متوسطه را انجام دهد؛(حضرات آیات خمینی ره، سیستانی) چراکه نسبت به این حد یقین دارد.(حضرت آیت الله خویی) عده‌ای دیگر معتقدند احتیاط واجب آن است كه وظیفه‌ بیشتر را انجام دهد تا یقین كند كه به تكلیف خود عمل كرده است.(سایت حضرات آیات بهجت، وحید خراسانی)

دیگر وظیفه مستحاضه آنست که اگر بداند پیش از گذشتن وقت نماز بکلى پاک مى ‌شود و یا به اندازه‌ خواندن نماز، خون قطع مى‌ گردد، بنابر احتیاط باید صبر کند و نماز را وقتى كه پاک شد، بخواند.(حضرات آیات خمینی ره، خامنه‌ای دام عزه، سیستانی، وحید خراسانی، فاضل لنکرانی، مکارم شیرازی) و وقتی که خونریزی او قطع شد، برای اولین نمازی که می‌ خواهد به جای آورد، اعمال استحاضه را انجام می دهد،(حضرات آیات خمینی ره، خامنه‌ای دام عزه، بهجت، سیستانی، وحید خراسانی، فاضل لنکرانی، مکارم شیرازی) یعنی مستحاضه‌ قليله، براى اولين نماز فقط وضو مى گيرد و مستحاضه متوسطه و كثيره بايد غسل انجام دهند.

یکی دیگر از وظایف مستحاضه،‌ جلوگیری از خروج خون در هنگام وضو و غسل و پس از آن، به وسلیه داخل کردن پنبه در مهبل است.(حضرات آیات خمینی ره، خامنه‌ای دام عزه، بهجت، سیستانی، وحید خراسانی، مکارم شیرازی)
اما قاطبه مراجع معتقدند که این امر تنها به شرط عدم مشقت و ضرر برای فرد، خصوصاً دختران جوان است.(حضرات آیات خامنه‌ای دام عزه، بهجت، سیستانی، وحید خراسانی، مکارم شیرازی)

مهم ترین امر در تمام مراحل و مواردی که جزء وظایف مستحاضه بیان می شود، توجه به این نکته است که در تمام مواردى که غسل بر زن مستحاضه واجب مى‌ شود، اگر غسل ‌هاى مکرر براى او ضرر دارد، یا مایه‌ مشقت زیاد است، مى ‌تواند به جاى آن تیمم کند.(حضرات آیات خامنه ای دام عزه، مکارم شیرازی)
این امر به این معناست که توجه به حال مخاطبین و در نظر داشتن مشکلات ناشی از احکام همواره مدنظر شارع قرارداشته است و اینگونه نبوده که تنها از موضع برتر و بالاتر و بی توجه به مشکلات بندگان، نسبت به آنان حکم کند.

احکام انواع استحاضه


 مستحاضه‌ قلیله
اولین وظیفه مستحاضه قلیله آنست که برای هر نماز، به تفکیک، وضو بگیرد.(حضرات آیات خمینیره، وحید خراسانی، سیستانی) البته حضرت آیت الله خامنه‌ ای دام عزه آن را از باب احتیاط واجب دانسته اند؛ و معتقدند اگر مستحاضه قلیله، بین نماز ظهر و عصر، هیچ خونی نبیند، در این صورت لازم نیست وضو بگیرد.(حضرات آیات خامنه ای دام عزه، مکارم شیرازی)
مستحاضه، بنابر احتياط باید پنبه را عوض كند و اگر خون به جایی از بدن رسيده، بايد را آن آب بكشد.(حضرات آیات خامنه ‌ای دام عزه، مکارم شیرازی) برخی این احتیاط را واجب دانسته ‌اند، (حضرات آیات خمینی ره، بهجت، وحید خراسانی) و برخی مستحب.(حضرت آیت الله سیستانی)

 نکته
برای خواندن نماز احتیاط و سجده‌ فراموش شده و تشهد فراموش شده و سجده‌ سهو، اگر آنها را بعد از نماز فوراً بجا آورد، انجام کارهای استحاضه و تجدید وضو لازم نیست.(حضرات آیات خمینی ره، خامنه ای دام عزه، سیستانی، خویی، وحید خراسانی، مکارم شیرازی)

مستحاضه‌ متوسطه
در استحاضه متوسطه، به محض دیدن خون باید غسل کرد و برای هر نماز آن روز، وظائف استحاضه قلیله را انجام داد.(حضرات آیات وحید خراسانی، سیستانی، بهجت، فاضل لنکرانی) این بدان معناست که اگر قبل از نماز صبح استحاضه شد، یک غسل کرده و تا نماز عشاء اعمال استحاضه قلیله را به جای می آورد؛ کارهایی مانند وضو گرفتن برای هر نماز، تعویض پنبه و تطهیر خود و....

 نکته
اگر عمداً يا از روى فراموشى براى نماز صبح غسل نكند، بايد براى نماز ظهر و عصر غسل كند، و اگر براى نماز ظهر و عصر غسل نكند، بايد پيش از نماز مغرب و عشا غسل نمايد، چه آنكه خون بيايد يا قطع شده باشد.(حضرات آیات وحید خراسانی، سیستانی، بهجت، فاضل لنکرانی)

 مستحاضه کثیره
در استحاضه کثیره، علاوه بر کارهایی که بر قلیله و متوسطه واجب بود، باید برای نماز ظهر و عصر یک غسل و برای نماز مغرب و عشا یک غسل دیگر به جا آورد، به شرط آن‌که میان آن دو فاصله نیندازد؛ اگر فاصله بیندازد باید برای نماز عصر و عشا دوباره غسل کند.(حضرات آیات خمینی ره، خامنه ای دام عزه، وحید خراسانی، سیستانی، بهجت، خویی) برخی از فقها معتقدند که در استحاضه کثیره، غسل از وضو کفایت می کند؛ و اگر بخواهد وضو بگیرد بهتر است که وضو قبل از غسل باشد.(حضرات آیات خمینی ره، وحید خراسانی، سیستانی، خویی)‌ و برخی دیگر غسل را برای نماز کافی نمی دانند و معتقدند که برای هر نماز باید وضو گرفت؛ تفاوتی ندارد که وضو پیش از غسل باشد یا بعد از آن.(حضرات آیات خامنه ای دام عزه، بهجت،‌ مکارم شیرازی)

تغییر حالت استحاضه
گاه ممکن است زنی که استحاضه قلیله است، استحاضه ‌اش به کثیره یا متوسطه تغییر کند و یا بالعکس؛ در این حالت باید وظایف را به طریق دیگری انجام داد.

 تغییر به مرحله بالاتر
قلیله به متوسطه- قلیله به کثیره- متوسطه به کثیره

پیش از نماز
باید وظایف مرحله بالاتر را انجام دهد، و اگر برای استحاضه متوسطه غسل کرده و کثیره شده است، باید دوباره غسل کند.(حضرات آیات خمینی ره، سیستانی، وحید خراسانی، بهجت، خویی)

 در حال نماز
اگر در بین نماز، استحاضه متوسطه زن، کثیره شود، باید نماز را بشکند و اعمال استحاضه کثیره را به جای آورد و دوباره نماز بخواند؛ همین طور اگر استحاضه قلیله او تبدیل به کثیره شود.(حضرات آیات خمینی ره، سیستانی، وحید خراسانی، بهجت، فاضل لنکرانی، مکارم شیرازی)

بعد از نماز
نمازهای خوانده شده او صحیح است و نیازی به اعاده ندارد، اما برای نمازهای بعد باید وظیفه مرحله بالاتر را انجام دهد.

تغییر به مرحله پایین تر
کثیره به متوسطه- کثیره به قلیله- متوسطه به قلیله
اگر استحاضه کثیره زن متوسطه شود، باید برای نماز اول عمل کثیره و برای نمازهای بعد، عمل متوسطه را بجا آورد. مثلاً اگر پیش از نماز ظهر استحاضه‌ کثیره متوسطه شود، باید برای نماز ظهر غسل کند و برای نماز عصر و مغرب و عشا فقط وضو بگیرد و اعمال قلیله را انجام دهد.(حضرات آیات خمینی ره، سیستانی، وحید خراسانی، بهجت، فاضل لنکرانی، خویی، مکارم شیرازی)

 نکته
اگر مستحاضه، يكى از كارهایى را كه بر او واجب است ترک كند، نمازش باطل می شود.(حضرات آیات خمینی ره، سیستانی، وحید خراسانی)

 فروعات

تفاوت خون های حیض، نفاس و استحاضه
خون حیض کمتر از سه روز و بیشتر از ده روز نیست. خون نفاس بیشتر از ده روز نیست ولى امکان دارد که کمتر از سه روز باشد. خون استحاضه می تواند کمتر از سه روز و بیشتر از ده روز باشد.

در خون حیض و استحاضه برخلاف نفاس، صفات و علایم مطرح است. اینکه خون استحاضه غالباً زردرنگ و سرد و رقیق است، و بدون فشار و سوزش بیرون مى ‌آید.(حضرات آیات خمینی ره، خامنه ایدام عزه، مکارم شیرازی، بهجت، وحید خراسانی، سیستانی)

تنها خون استحاضه داراى اقسام دو یا سه گانه است.

 از حائض و نفسا، نماز و روزه ساقط است، هرچند باید قضای روزه ها را به جای آورد. ولی هیچ تکلیفی از مستحاضه ساقط نمی شود. 

طلاق حائض و نفسا بر خلاف مستحاضه، باطل است؛ و علاوه بر آن زن یائسه عده طلاق نیز ندارد.(خمینی، بی‌تا. ج2، ص332- علامه حلی،‌ 1411ق. ج7، ص463)

 امکان دیدن خون استحاضه در تمام طول عمر، از پیش از بلوغ تا بعد از یائسگی، براى زن وجود دارد؛ ولى خون نفاس فقط هنگام زایمان و خون حیض بعد از بلوغ تا یائسه شدن است.

نقش دارو و جراحی در قطع شدن یا ادامه یافتن خونریزی ها
زنی که قبل از سنین معمول یائسگی دچار یائسگی شده باشد و به وسیله دارو عادت ماهیانه شود، تمام احکام خون حیض و استحاضه بر او جاری خواهدشد.(استفتائات حضرت آیه الله مکارم شیرازی)
و حتی اگر بعد از یائسگی با تقویت هورمونی خونریزی قاعدگی ادامه یابد نیز در صورتى که تمام شرایط قاعدگى در آن جمع باشد، حیض محسوب مى‌ شود.(استفتائات حضرت آیه الله خامنه ای دام عزه)

اما اگر زنی در سن معمول حیض، به وسیله عمل جراحى رحمش برداشته شده باشد، اگر خونى از او خارج شود، حکم عادت ماهانه و استحاضه را ندارد، و تنها باید محل را بشویند.(استفتائات حضرت آیه الله خامنه ای دام عزه)

اشتراک این مطلب

نظر دادن

از پر شدن تمامی موارد الزامی ستاره‌دار (*) اطمینان حاصل کنید. کد HTML مجاز نیست.

پایگاه خبری عشق ابدی

بی سوادی جنسی و دانش کاذب زناشویی بزرگترین عامل طلاق در ایران است .

 

پایگاه خبری عشق ابدی
دارای مجوز رسمی از معاونت مطبوعاتی وزارت فرهنگ و ارشاداسلامی به شماره 79177
صاحب امتیاز و مدیر مسول : علی صمدی

ارتباط مستقیم : 09124886626
info@eshghabadi.ir

آخرین ارسال ها

آخرین اخبار

خبرنامه

با عضویت در خبرنامه ما از جدیدترین مقالات و موضوعات ویژه زناشویی بهرمند شوید.
instagram.png
telegramlogo.png
aparatlogo.png